Wanneer haalt een warmtepomp warmte uit de aarde?
Zoek je een warmtepomp die warmte uit de aarde haalt, dan kom je al snel twee verschillende technieken tegen. Het onderscheid bepaalt of je een eigen bodemlus bedoelt of warmte uit een collectief warmtenet.
Een warmtepomp kan warmte uit de bodem gebruiken, maar een individuele bodemwarmtepomp haalt die niet uit diepe aardlagen. In Nederland heet warmte vanaf 500 meter diepte aardwarmte of geothermie; ondiepere bodemenergie is een andere techniek. Dat verschil is belangrijk als je onderzoekt wat bij je woning past. Hieronder lees je hoe beide systemen werken, welke punten je vooraf controleert en welke vragen je stelt voordat je een keuze maakt.
Wat bedoelen mensen met een aardwarmtewarmtepomp?
De zoekterm kan naar twee technieken verwijzen. Een bodemwarmtepomp haalt warmte uit de ondiepe ondergrond en verhoogt die met elektriciteit tot een bruikbare temperatuur voor je woning. De bron kan een gesloten buizensysteem in de bodem zijn. Een open bodemenergiesysteem gebruikt grondwater en slaat warmte en koude op.
Aardwarmte, ook geothermie genoemd, komt uit diepe aardlagen. Milieu Centraal maakt het onderscheid bij 500 meter diepte: warmte uit ondiepere lagen heet bodemwarmte. Diepe aardwarmte wordt in Nederland onder meer via warmtenetten benut. Afhankelijk van de temperatuur kan ook daarbij een warmtepomp nodig zijn. Lees meer over warmte uit diepe aardlagen.
Welke oplossing past bij je huis of gebouw?
Een individuele bodemwarmtepomp vraagt om een bron op of bij je perceel. Hoe die bron wordt uitgevoerd en hoeveel ruimte nodig is, hangt onder meer af van de bodem, het benodigde vermogen en de beschikbare ruimte. RVO beschrijft zowel gesloten bodemwarmtewisselaars als open systemen; een open systeem is vaak onderdeel van een groter geheel.
Bij diepe geothermie is de bron doorgaans geen installatie die je zelf bij een afzonderlijke woning laat boren. Je woning kan er alleen gebruik van maken als er een passend warmtenet beschikbaar is of wordt aangelegd. In dat geval spelen ook de aansluiting, de temperatuur van het net en de afspraken met de warmteaanbieder mee.
Vergelijk daarom niet alleen het woord ‘aardwarmte’ in een offerte. Vraag welk systeem wordt bedoeld, waar de bron zit, wie die beheert en hoe de warmte je woning bereikt. Een bodemwarmtepomp met eigen bron is iets anders dan een aansluiting op een collectief geothermisch warmtenet.
Wat moet je vooraf controleren?
Begin bij de warmtevraag van je woning en de temperatuur die het afgiftesysteem nodig heeft. Vloerverwarming en andere systemen die met relatief lage watertemperaturen werken, kunnen relevant zijn, maar de geschiktheid hangt af van het huis en de installatie. Laat daarom niet alleen de warmtepomp beoordelen, maar ook isolatie, radiatoren of vloerverwarming, warm tapwater en de elektrische aansluiting.
Controleer daarnaast:
- De bron en de locatie: is er ruimte voor een gesloten bodemlus, of gaat het om een collectieve open bron of warmtenet?
- De bodem en omgeving: zijn er plaatselijke beperkingen of andere bodemenergiesystemen waarmee rekening moet worden gehouden?
- De regels: wie regelt de melding of benodigde toestemming, en bij welke instantie?
- De totale installatie: welke aanpassingen zijn nodig aan afgiftesysteem, meterkast en regeling?
- De prestaties: op welke uitgangspunten zijn het berekende elektriciteitsgebruik en de verwachte warmteproductie gebaseerd?
RVO vermeldt dat nieuwe gesloten bodemenergiesystemen bij de gemeente moeten worden gemeld. Omdat locatie en systeemtype ertoe doen, controleer je de actuele vereisten voor jouw situatie via het overzicht van RVO over bodemenergie en regelgeving.
Hoe pak je de keuze stap voor stap aan?
- Bepaal wat je bedoelt met aardwarmte. Vraag of het voorstel gaat over een eigen bodemwarmtepomp, een open bodemenergiesysteem of een aansluiting op een geothermisch warmtenet.
- Breng de woning in kaart. Verzamel gegevens over isolatie, warmteafgifte, warm tapwater en elektriciteitsaansluiting.
- Laat bron en installatie samen beoordelen. De bron, warmtepomp en afgiftesysteem moeten op de warmtevraag worden afgestemd. Vraag om de aannames en berekeningen op papier.
- Controleer de locatievoorwaarden. Informeer naar bodemgesteldheid, eventuele beperkingen en de meld- of vergunningprocedure.
- Vergelijk de volledige voorstellen. Kijk naast de aanschaf ook naar benodigde werkzaamheden, onderhoud, elektriciteitsgebruik en eventuele kosten voor een collectieve aansluiting.
Hoe weet je of het voorstel klopt?
Een bruikbaar voorstel benoemt duidelijk de bron, het type systeem en de rol van de warmtepomp. Ook moet zichtbaar zijn welke temperatuur het verwarmingssysteem nodig heeft en waarop de inschatting van verbruik en prestaties is gebaseerd. Vergelijk offertes alleen als ze dezelfde uitgangspunten gebruiken.
Let op vage omschrijvingen zoals ‘aardwarmte’ zonder vermelding van diepte, bronsoort of warmtenet. Vraag ook wie verantwoordelijk is voor de melding en het onderhoud van de bron. Bij een VvE hoort daarbij dat je laat vastleggen welke gemeenschappelijke installaties of aansluitingen worden aangepast en wie daarover beslist.
Milieu Centraal onderscheidt diepe aardwarmte van ondiepe bodemwarmte en beschrijft dat een warmtepomp bij een aardwarmtenet nodig kan zijn wanneer de brontemperatuur onvoldoende is. Dat maakt de kernvraag praktisch: welke warmtebron is er werkelijk beschikbaar, en kan jouw woning de geleverde warmte efficiënt benutten?
Veelgestelde vragen
Is een aardwarmtepomp hetzelfde als een bodemwarmtepomp?
Niet precies. Een bodemwarmtepomp gebruikt ondiepe bodemenergie, meestal via een gesloten bodemlus of een open systeem met grondwater. Aardwarmte of geothermie komt uit diepe aardlagen, vanaf 500 meter. Die diepe warmte wordt vaak via een collectief warmtenet geleverd; soms is nog een warmtepomp nodig om de temperatuur geschikt te maken voor woningen.
Kan ik aardwarmte rechtstreeks op mijn cv-installatie aansluiten?
Dat hangt af van de temperatuur van het water uit de aardwarmtebron en van het warmtenet. Is die temperatuur te laag voor verwarming en warm tapwater, dan kan een collectieve of individuele warmtepomp nodig zijn. Goede isolatie kan het mogelijk maken om met een lagere aanvoertemperatuur te verwarmen.
Heeft een bodemwarmtepomp een buitenunit?
Bij een bodemwarmtepomp zit de warmtebron in de bodem, via bijvoorbeeld een gesloten bodemlus. Daardoor is er niet dezelfde buitenunit nodig als bij veel lucht-waterwarmtepompen. De installatie heeft wel binnenapparatuur en vraagt om geschikte ruimte voor de bodemwisselaar; de precieze uitvoering hangt af van het systeem.
Moet ik een gesloten bodemsysteem melden?
Voor nieuwe gesloten bodemenergiesystemen geldt volgens RVO een meldplicht bij de gemeente. Controleer vooraf welke regels op jouw locatie gelden en wie de melding verzorgt. De regels kunnen verschillen per type systeem en gebied, dus laat de installateur dit schriftelijk toelichten.
In de rubriek Geothermie