Geothermie

Wil je van het gas af, dan kom je al snel termen als aardwarmte, bodemwarmte en bodemenergie tegen. Ze verwijzen naar verschillende bronnen en systemen: diepe geothermie levert warmte aan een warmtenet, terwijl een individuele bodemwarmtepomp warmte uit de ondiepe ondergrond haalt.

Wat betekent aardwarmte voor je huis?

Aardwarmte, ook geothermie genoemd, is warmte uit diepere aardlagen. In Nederland wordt warm water daarvoor uit een geschikte laag opgepompt. Een warmtewisselaar draagt de warmte over aan een warmtenet; het afgekoelde water gaat via een andere put terug de ondergrond in. Je woning gebruikt die warmte via een aansluiting op het net, niet via een eigen diepe aardwarmtebron. De toepassing van geothermie in Nederland hangt daarom af van projecten en warmtenetten in de omgeving.

De precieze temperatuur en geschiktheid verschillen per ondergrond en project. De Rijksoverheid legt uit dat aardwarmte uit minimaal 500 meter diepte komt. Of de warmte een woning bereikt, hangt vervolgens af van een lokaal warmtenet en de manier waarop dat net is ingericht.

Wat is het verschil met bodemenergie?

Bodemenergie is warmte die uit de ondiepe ondergrond wordt gehaald, tot 500 meter diep. Die warmte komt grotendeels van de zon. Voor een individuele woning kan een bodemwarmtepomp warmte uit de bodem benutten en op een bruikbare temperatuur brengen voor verwarming. De pomp gebruikt elektriciteit; hoe geschikt zo’n systeem is, hangt onder meer af van de woning, de beschikbare ruimte en de mogelijkheden om boringen uit te voeren.

Bij warmte-koudeopslag (WKO) wordt warmte in de warmere maanden in de bodem opgeslagen, zodat die later voor verwarming kan worden gebruikt. In de zomer kan het systeem juist koeling leveren. Milieu Centraal beschrijft bodemwarmte en opslag in de ondergrond als toepassingen met verschillende schaalgroottes. Lees ook hoe een bodemwarmtepomp werkt en wat warmte-koudeopslag inhoudt.

Welke optie past bij jouw situatie?

De belangrijkste vraag is niet alleen welke bron beschikbaar is, maar ook hoe de warmte bij je woning komt.

• Aansluiting op een warmtenet: diepe aardwarmte kan een van de bronnen zijn. Je hebt dan geen eigen aardwarmteput nodig, maar je woning moet wel in een gebied met een geschikt net liggen.
• Eigen bodemwarmtepomp: een warmtepomp haalt warmte uit de ondiepe bodem en verhoogt de temperatuur voor de verwarming. Dit is bodemenergie, niet hetzelfde als diepe geothermie.
• WKO: warmte en koude worden in de bodem opgeslagen en op verschillende momenten benut. De toepassing vraagt om een passend systeem en een geschikte locatie.

De begrippen bodemenergie en aardwarmte voor een warmtepomp helpen je onderscheid te maken tussen de bron, de installatie en de manier waarop warmte je huis bereikt. Kijk daarnaast naar isolatie en het afgiftesysteem, zoals radiatoren of vloerverwarming. De Rijksoverheid wijst erop dat de geschiktheid van een warmtepomp of warmtenet mede afhangt van de isolatie van de woning.

Hoe pak je de keuze aan?

1. Breng je warmtebehoefte in kaart. Bekijk hoe je woning nu wordt verwarmd, hoe goed ze is geïsoleerd en of het bestaande afgiftesysteem geschikt is voor andere temperaturen.
2. Controleer welke bron in de buurt beschikbaar is. Informeer bij je gemeente of er plannen of bestaande aansluitingen voor een warmtenet zijn. Voor een individuele bodeminstallatie is onderzoek nodig naar de ondergrond en de ruimte rond de woning.
3. Vraag om een vergelijking van complete systemen. Laat niet alleen de warmtebron beoordelen, maar ook de warmtepomp, eventuele boringen, aansluiting, regeling en aanpassingen aan je woning.
4. Controleer vergunningen en voorwaarden. Regels kunnen verschillen naar gelang het type installatie en de locatie. Vraag na welke toestemmingen nodig zijn voordat werkzaamheden beginnen.

Voor een VvE is het verstandig eerst vast te stellen of een collectieve oplossing haalbaar is en hoe kosten, werkzaamheden en beheer worden verdeeld. Een aansluiting op een warmtenet is bovendien een ander besluit dan het laten installeren van individuele bodemwarmtepompen.

Hoe controleer je of het systeem goed werkt?

Spreek vooraf af hoe de prestaties worden beoordeeld, welke gegevens worden gemonitord en wie verantwoordelijk is voor onderhoud. Controleer na ingebruikname of de woning comfortabel warm wordt en of de installatie volgens de afgesproken instellingen draait. Bij een collectief systeem zijn ook afspraken nodig over storingen en de verdeling van warmte.

Diepe geothermie vraagt om vergunningen en toezicht. De Rijksoverheid noemt vergunningverlening voor opsporing en winning dieper dan 500 meter en toezicht door het Staatstoezicht op de Mijnen. Dat maakt aardwarmte op zichzelf nog geen individuele oplossing voor elke woning: de beschikbaarheid van een warmtenet en de technische geschiktheid van het gebouw blijven bepalend.